RZECZNIK PATENTOWY

Regulacje prawne

ODPOWIEDZIALNOŚĆ DYSCYPLINARNA RZECZNIKÓW PATENTOWYCH
I APLIKANTÓW RZECZNIKOWSKICH

1. Źródła prawa

Podstawowym źródłem prawa w omawianym zakresie jest ustawa z dnia 11 kwietnia 2001 r. o rzecznikach patentowych (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 155, poz. 925 ze zm., dalej powoływana jako: u.r.p.). Znaczące zagadnienia zostały również uregulowane w aktach wykonawczych do tej ustawy.
Zgodnie z art. 68 u.r.p. Minister Sprawiedliwości, po zasięgnięciu opinii Prezesa Urzędu Patentowego oraz Krajowej Rady Rzeczników Patentowych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb postępowania dyscyplinarnego, w tym orzekania,
a także właściwość i skład sądów dyscyplinarnych oraz tryb powoływania członków składów orzekających, jak również sposób wykonywania orzeczeń i obliczania kosztów postępowania. Postępowanie w sprawach dyscyplinarnych rzeczników patentowych jest więc regulowane
w drodze aktu rangi podustawowej, wydanego przez organ władzy wykonawczej na podstawie ustawowej delegacji. W powyższym przepisie ustawodawca określił podmiot upoważniony do wydania rozporządzenia i jego przedmiot, nie wskazał natomiast treści, jakiej regulacja powinna odpowiadać.
Delegację ustawową zrealizowano wydając Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości
z dnia 17 maja 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania dyscyplinarnego wobec rzeczników patentowych i aplikantów (Dz.U. Nr 67, poz. 618, dalej: rozp. ws. post. dysc.). Zgodnie z § 1 rozporządzenia określa ono:
1) szczegółowe zasady i tryb postępowania dyscyplinarnego w stosunku do rzeczników patentowych i aplikantów,
2) właściwość i skład sądów dyscyplinarnych,
3) tryb powoływania członków składów orzekających,
4) sposób wykonywania orzeczeń i obliczania kosztów.
Ponadto w niewielkim zakresie kwestie związane z dokumentowaniem postępowania dyscyplinarnego są przedmiotem regulacji rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2002 r. w sprawie wzoru i sposobu prowadzenia listy rzeczników patentowych, wzoru legitymacji rzecznika patentowego oraz wysokości opłat od wniosku o wpis na listę rzeczników patentowych (Dz.U. Nr 55, poz. 478, dalej: rozp. ws. listy rzeczników patentowych).
Zgodnie z art. 67b u.r.p. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale ustawy poświęconym odpowiedzialności dyscyplinarnej stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Tak ogólne odesłanie sprawia, że nie jest możliwe jednoznaczne określenie, w jakim zakresie przepisy k.p.k. powinny być stosowane. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia z góry byłoby na tyle niepewne, że nie jest podejmowane w niniejszym opracowaniu.

2. Podstawy odpowiedzialności

Zgodnie z art. 57 ust. 1 u.r.p. rzecznik patentowy i aplikant podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej za zawinione, nienależyte wykonywanie zawodu rzecznika patentowego
i innych obowiązków określonych w ustawie, w szczególności za czyny sprzeczne ze ślubowaniem lub z zasadami etyki rzecznika patentowego. Według art. 57 ust. 2 u.r.p. od odpowiedzialności dyscyplinarnej wyłączone są czyny, do których mają zastosowanie przepisy Kodeksu pracy dotyczące porządku i dyscypliny pracy.
Na podstawie art. 57 ust. 1 u.r.p. można wyodrębnić cztery kategorie czynów, których popełnienie może skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną:
1) czyny sprzeczne ze ślubowaniem,
2) czyny sprzeczne z zasadami etyki rzecznika patentowego,
3) nienależyte wykonywanie zawodu rzecznika patentowego,
4) nienależyte wykonywanie obowiązków określonych w ustawie.
Powyższe kategorie nie są rozłączne.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.r.p. zawód rzecznika patentowego polega na świadczeniu pomocy
w sprawach własności przemysłowej. Według art. 8 ust. 1 u.r.p. pomoc ta może mieć charakter pomocy prawnej albo technicznej. W ramach pomocy prawnej można wyodrębnić określone
w art. 9 ust. 1 u.r.p. występowanie w charakterze pełnomocnika przed sądami i organami administracji publicznej.
Według z art. 22 u.r.p. rota ślubowania składanego przez rzecznika patentowego ma następujące brzmienie: „Ślubuję uroczyście wykonywać zawód rzecznika patentowego sumiennie i zgodnie z prawem Rzeczypospolitej Polskiej, zachowywać tajemnicę zawodową, postępować godnie i uczciwie, kierując się zasadami etyki rzecznika patentowego.”.
Wśród obowiązków ustawowych, które mogą mieć szczególne znaczenie dla odpowiedzialności dyscyplinarnej rzecznika patentowego, można wskazać:
– obowiązek prowadzenia kancelarii patentowej w określonej formie prawnej (art. 5 u.r.p.),
– prawo do odmówienia udzielenia pomocy w sprawach własności przemysłowej lub wypowiedzenia pełnomocnictwa tylko z ważnych powodów (art. 10 ust. 1 u.r.p.),
– obowiązek działania za mocodawcę przez określony czas po wypowiedzeniu pełnomocnictwa (art. 10 ust. 2 u.r.p.),
– obowiązek niezwłocznego zawiadomienia Urzędu Patentowego oraz Krajowej Rady Rzeczników Patentowych o podjęciu wykonywania zawodu i miejscu oraz formie jego wykonywania, o przejściu na emeryturę lub rentę, a także o każdej zmianie tych informacji (art. 10 ust. 3 u.r.p.),
– zakaz nadużywania wolności słowa i pisma przy wykonywaniu zawodu (art. 11 ust. 1 u.r.p.),
– zakaz przyjęcia zastępstwa i udzielania pomocy w sytuacji konfliktu interesów (art. 12 u.r.p.),
– obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej (art. 14 u.r.p.),
– obowiązek doskonalenia zawodowego (art. 14a u.r.p.),
– naruszenie zasad reklamy, określonych przez Krajowy Zjazd Rzeczników Patentowych (art. 15a u.r.p.).
Według art. 3 ust. 3 u.r.p. rzecznik patentowy ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie z zasadami etyki rzecznika patentowego i z należytą starannością. Zgodnie z art. art 48 ust. 2 pkt 3 uchwalanie zasad etyki rzecznika patentowego należy do kompetencji Krajowego Zjazdu Rzeczników Patentowych.
Podkreślenia wymaga, że katalog czynów skutkujących odpowiedzialnością dyscyplinarną został określony w sposób ogólny. Poszczególne kategorie tych czynów nakładają się na siebie, a ich ustawowe regulacje odwołują się do siebie nawzajem, co pogłębia brak pewności i jednoznaczności prawa. W rezultacie należy przyjąć, że organy dyscyplinarne dysponują daleko posuniętą dowolnością co do określenia podstaw odpowiedzialności. Tym samym pojęcie znamion czynu ma niewielkie znaczenie, a przewidzenie, gdzie przebiega granica między zachowaniami dozwolonymi i zabronionymi jest niemożliwa do ustalenia z góry.

3. Kary dyscyplinarne

Zgodnie z art. 58 ust. 1 u.r.p. wobec rzecznika patentowego można orzec następujące kary dyscyplinarne:
1) upomnienie,
2) nagana z ostrzeżeniem,
3) kara pieniężna nie niższa od 10-krotności i nie wyższa od 50-krotności miesięcznej składki członkowskiej obowiązującej w dacie orzeczenia dyscyplinarnego,
4) zawieszenie prawa wykonywania zawodu rzecznika patentowego na czas od trzech miesięcy do pięciu lat,
5) pozbawienie prawa wykonywania zawodu rzecznika patentowego.
Zgodnie z art. 58 ust. 3 u.r.p. kara zawieszenia prawa wykonywania zawodu rzecznika patentowego pociąga za sobą utratę biernego i czynnego prawa wyborczego do organów samorządu na czas zawieszenia i okres trzech lat następujący po odbyciu kary. Według art. 58 ust. 4 u.r.p. kara nagany z ostrzeżeniem oraz kara pieniężna pociąga za sobą utratę biernego prawa wyborczego do organów samorządu na okres trzech lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.
W myśl art. 58 ust. 5 u.r.p. obok kary nagany z ostrzeżeniem oraz kary pieniężnej można w stosunku do rzecznika patentowego orzec dodatkowo zakaz wykonywania patronatu na czas od roku do pięciu lat. Zgodnie z art. 58 ust. 6 u.r.p. orzeczenie powyższego zakazu jest obligatoryjne w przypadku orzeczenia kary zawieszenia prawa wykonywania zawodu rzecznika patentowego. Następuje to na na czas od dwóch lat do lat dziesięciu, jednakże nie krócej niż na okres zawieszenia.
Według art. 58 ust. 7 u.r.p. wobec aplikantów nie orzeka się kary pieniężnej, ani zawieszenia prawa wykonywania zawodu. Katalog kar, jakie mogą dotyczyć aplikanta jest następujący:
1) upomnienie,
2) nagana z ostrzeżeniem,
3) wydalenie z aplikacji.
Zgodnie z art. 58 ust. 8 u.r.p. orzekając wobec aplikanta karę wydalenia z aplikacji, można orzec jednocześnie zakaz ponownego ubiegania się o wpis na listę aplikantów. Na podstawie art. 58 ust. 9 u.r.p. w razie orzeczenia wobec aplikanta kary dyscyplinarnej wydalenia z aplikacji, ponowne przystąpienie do egzaminu konkursowego może nastąpić po upływie trzech lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego, chyba że orzeczenie to przewiduje jednocześnie zakaz ponownego ubiegania się o wpis na listę aplikantów.
Powyższy katalog kar obejmuje z jednej strony dwie kary stosunkowo łagodne, mające znaczenie przede wszystkim symboliczne, a z drugiej strony surową karę wydalenia z aplikacji, występującą w dwóch odmianach, z których jedna oznacza zamknięcie drogi do zawodu.
Zarówno rzeczników patentowych, jak i aplikantów dotyczy reguła wyrażona w art. 58 ust. 2 u.r.p., zgodnie z którą w razie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego z powodu popełnienia kilku przewinień dyscyplinarnych, Sąd Dyscyplinarny ocenia je i wymierza jedną karę, biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności popełnienia tych przewinień.
Zgodnie z art. 62 ust. 3 u.r.p. Sąd Dyscyplinarny może odstąpić od wymierzenia kary dyscyplinarnej, jeżeli przewinienie jest mniejszej wagi.
Ponadto według art. 59 ust 2 u.r.p. w razie wszczęcia przeciwko rzecznikowi patentowemu postępowania karnego, Sąd Dyscyplinarny może zawiesić prawo wykonywania zawodu na okres do zakończenia toczącego się postępowania. Zawieszenie prawa wykonywania zawodu może nastąpić również w przypadku uporczywego uchylania się obwinionego od udziału w postępowaniu dyscyplinarnym. Według art. 59 ust. 3 u.r.p. na powyższe postanowienia przysługuje zażalenie do Odwoławczego Sądu Dyscyplinarnego. Na podstawie art. 59 ust. 4 u.r.p. powyższe zawieszenie prawa wykonywania zawodu pociąga za sobą utratę biernego i czynnego prawa wyborczego do organów samorządu na czas zawieszenia.
Kwestię przedawnienia uregulowano w art. 61 ust. 2 u.r.p. zgodnie z którym nie można wszcząć postępowania dyscyplinarnego:
1) jeżeli od chwili popełnienia przewinienia upłynęły trzy lata, a w przypadku przewinienia polegającego na nadużyciu wolności słowa i pisma – sześć miesięcy;
2) po upływie sześciu miesięcy od dnia powzięcia wiadomości przez Rzecznika Dyscyplinarnego o popełnieniu przewinienia.
Według art. 61 ust. 2 u.r.p. jeżeli czyn zawiera znamiona przestępstwa, przedawnienie dyscyplinarne nie następuje wcześniej niż przedawnienie przewidziane w k.p.k. Na podstawie art. 61 ust. 4 u.r.p. bieg przedawnienia dyscyplinarnego przerywa każda czynność Rzecznika Dyscyplinarnego w sprawie. Zgodnie z art. 61 ust. 5 u.r.p. w razie śmierci obwinionego przed ukończeniem postępowania dyscyplinarnego, toczy się ono nadal, jeżeli zażąda tego – w terminie dwóch miesięcy od dnia zgonu obwinionego – jego małżonek, krewny w linii prostej, brat lub siostra.
Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 61 ust. 2 u.r.p. upływ terminu przedawnienia wyłącza możliwość wszczęcia postępowania, ale nie stoi na przeszkodzie prowadzenia postępowania już wszczętego. Z treści przepisu wynika, że wystarczające jest wszczęcie postępowania, aby do przedawnienia nie doszło nigdy.

4. Postępowanie dyscyplinarne – zagadnienia ogólne

Zgodnie z art. 59a u.r.p. postępowanie dyscyplinarne obejmuje:
1) postępowanie wyjaśniające,
2) postępowanie przed Sądem Dyscyplinarnym,
3) postępowanie przed Odwoławczym Sądem Dyscyplinarnym,
4) postępowanie wykonawcze.
Ponadto według art. 66 ust 1 u.r.p. od orzeczenia wydanego przez Odwoławczy Sąd Dyscyplinarny strony, Prezes Polskiej Izby Rzeczników Patentowych, Prezes Urzędu Patentowego oraz Rzecznik Praw Obywatelskich mogą wnieść kasację do Sądu Najwyższego. Zgodnie z art. 66 ust. 3 u.r.p. kasację wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Na podstawie art. 66 ust. 2 u.r.p. orzeczenie od którego służy kasacja nie podlega wykonaniu do czasu wniesienia kasacji lub bezskutecznego upływu terminu do jej wniesienia, a w przypadku wniesienia kasacji orzeczenie, którego dotyczy nie podlega wykonaniu do czasu jej rozpoznania. W myśl art. 66 ust. 4 u.r.p. podstawą kasacji może być wyłącznie rażące naruszenie prawa, jak również rażąca niewspółmierność kary dyscyplinarnej.
Zgodnie z § 4 ust. 1 rozp. ws. post. dysc. do orzekania w sprawach dyscyplinarnych rzeczników patentowych powołane są:
1) Sąd Dyscyplinarny w pierwszej instancji,
2) Odwoławczy Sąd Dyscyplinarny w drugiej instancji,
3) Sąd Najwyższy w sprawach kasacji.
Według art. 44 ust. 1 pkt 4 i 5 u.r.p. Sąd Dyscyplinarny i Odwoławczy Sąd Dyscyplinarny są organami Polskiej Izby Rzeczników Patentowych. Zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 6 u.r.p. członkowie obu powyższych organów są wybierani przez Krajowy Zjazd Rzeczników Patentowych, w którym na podstawie art. 47 ust. 1 u.r.p. biorą udział wszyscy rzecznicy patentowi, którym przysługuje czynne prawo wyborcze. Według § 4 ust. 2 rozporządzenia ws. post. dysc. siedzibą Sądu Dyscyplinarnego oraz Odwoławczego Sądu Dyscyplinarnego jest m.st. Warszawa. Sądy te obejmują swoją właściwością teren całego kraju.
W myśl art. 64 ust. 1 u.r.p. członkowie Sądu Dyscyplinarnego oraz Odwoławczego Sądu Dyscyplinarnego są w zakresie orzekania niezawiśli i podlegają wyłącznie przepisom prawa.
Według art. 64 ust. 2 u.r.p. orzekają oni na podstawie swego przekonania opartego na swobodnej ocenie całokształtu dowodów z uwzględnieniem okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego.
Na podstawie art. 61a ust. 1 u.r.p. stronami w postępowaniu dyscyplinarnym są: Rzecznik Dyscyplinarny, obwiniony i poszkodowany. Obwinionym jest rzecznik patentowy lub aplikant, przeciwko któremu toczy się postępowanie dyscyplinarne, a poszkodowanym – osoba, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone postępowaniem rzecznika patentowego lub aplikanta. Zgodnie z art. 62 ust. 2 u.r.p. w postępowaniu dyscyplinarnym obwiniony ma prawo korzystać z wybranego przez siebie obrońcy, którym może być adwokat, radca prawny lub rzecznik patentowy.
Zgodnie z art. 59 ust. 1. postępowanie dyscyplinarne o ten sam czyn toczy się niezależnie od postępowania karnego lub odrębnego postępowania dyscyplinarnego wynikającego z przepisów szczególnych, którym podlega obwiniony. Postępowanie dyscyplinarne może być zawieszone do czasu zakończenia postępowania karnego.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.r.p. postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, a wszczęte umarza się, jeżeli zaszła okoliczność, która zgodnie z przepisami k.p.k. wyłącza ściganie. Przepis ten zamieszczono w ustawie pomimo, że w art. 67b u.r.p. zawarto ogólne odesłanie do przepisów k.p.k. w sprawach dyscyplinarnych rzeczników patentowych.
Według art. 62 ust. 1 u.r.p. rozprawa przed Sądem Dyscyplinarnym jest jawna dla rzeczników patentowych i aplikantów a na rozprawie może być obecny poszkodowany. Przepis ten na podstawie art. 63 ust. 3 u.r.p. stosuje się odpowiednio do postępowania przed Odwoławczym Sądem Dyscyplinarnym. Zgodnie z §3a rozp. ws. post. dysc. strony mogą w toku całego postępowania dyscyplinarnego przeglądać akta sprawy oraz zgłaszać wnioski dowodowe. Ponadto na podstawie § 11 ust. 2 rozp. ws. post. dysc. na etapie postępowania wyjaśniającego Rzecznik Dyscyplinarny umożliwia obwinionemu zgłoszenie dowodów i wniosków oraz złożenie pisemnych wyjaśnień, a na podstawie § 11 ust. 4 rozp. ws. post. dysc. przed przesłaniem akt do Sądu Dyscyplinarnego Rzecznik Dyscyplinarny umożliwia obwinionemu, na jego żądanie, zapoznanie się z zebranym w sprawie materiałem.

5. Postępowanie wyjaśniające

Zgodnie z art. 53 ust. 3 u.r.p. postępowanie wyjaśniające prowadzi Rzecznik Dyscyplinarny. Według § 9 rozp. ws. post. dysc. Rzecznik Dyscyplinarny wszczyna postępowanie wyjaśniające niezwłocznie po otrzymaniu wniosku Prezesa Polskiej Izby Rzeczników Patentowych albo Prezesa Urzędu Patentowego lub powzięciu uzasadnionej informacji o przewinieniu dyscyplinarnym.
Według § 11 ust. 5 rozp. ws. post. dysc. postępowanie wyjaśniające powinno być zakończone w ciągu 3 miesięcy od otrzymania przez Rzecznika Dyscyplinarnego wniosku lub informacji, o których mowa w § 9. Na podstawie § 11 ust. 6 rozp. ws. post. dysc. Sąd Dyscyplinarny na wniosek Rzecznika Dyscyplinarnego w uzasadnionych przypadkach może przedłużyć powyższy termin o okres nieprzekraczający dalszych 60 dni. Z przepisów rozporządzenia nie wynika, czy wspomniane przedłużenie może być dokonywane więcej niż jeden raz.
W myśl § 11 ust. 1 rozp. ws. post. dysc. w postępowaniu wyjaśniającym Rzecznik Dyscyplinarny podejmuje czynności i uwzględnia wszelkie okoliczności służące wszechstronnemu wyjaśnieniu sprawy. Zgodnie z § 11 ust. 3 rozp. ws. post. dysc. jeżeli nie zachodzi potrzeba dalszego uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, Rzecznik Dyscyplinarny wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego albo sporządza i kieruje do Sądu Dyscyplinarnego wniosek o wszczęcie postępowania przed Sądem Dyscyplinarnym.
Zgodnie z § 11 ust. 6 rozp. ws. post. dysc. postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego wydane przez Rzecznika Dyscyplinarnego traci moc, jeżeli postępowanie wyjaśniające wszczęte zostało na wniosek Prezesa Polskiej Izby Rzeczników Patentowych lub Prezesa Urzędu Patentowego i umorzeniu postępowania w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia odpisu postanowienia sprzeciwi się wnioskodawca. Z żadnego przepisu nie wynika, czy powyższy skutek następuje również w przypadku ponownego albo kolejnego sprzeciwu dotyczącego umorzenia. Przyjęcie takiego poglądu oznaczałoby konieczność prowadzenia postępowania wyjaśniającego w nieskończoność.

6. Postępowanie w I instancji

Zgodnie z art. 60 ust. 1 u.r.p. postępowanie przed Sądem Dyscyplinarnym wszczyna się na wniosek Rzecznika Dyscyplinarnego, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z § 15 rozp. ws. post. dysc. po uznaniu, że wniosek Rzecznika Dyscyplinarnego odpowiada warunkom formalnym, przewodniczący Sądu Dyscyplinarnego ustala skład orzekający, wyznacza przewodniczącego składu orzekającego, termin i miejsce rozprawy, zarządza doręczenie obwinionemu, a także poszkodowanemu, jeżeli jest znany, wniosku Rzecznika Dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania przed Sądem Dyscyplinarnym oraz wysłanie wezwań na rozprawę dla osób wymienionych we wniosku.
Według § 16 ust. 1 rozp. ws. post. dysc. na rozprawę wzywa się obwinionego, jego obrońcę, jeżeli został ustanowiony lub wyznaczony, Rzecznika Dyscyplinarnego oraz poszkodowanego, jeżeli jest znany. Zgodnie z § 16 ust. 2 rozp. ws. post. dysc. na rozprawę wzywa się również świadków, biegłych oraz zarządza przedstawienie innych dowodów wskazanych we wniosku o wszczęcie postępowania przed Sądem Dyscyplinarnym, a w miarę potrzeby – także dowodów zgłoszonych przez strony przed rozpoczęciem rozprawy. W myśl § 16 ust. 4 rozp. ws. post. dysc.o terminie i miejscu rozprawy zawiadamia się poszkodowanego.
Zgodnie z § 19 rozp. ws. post. dysc. z przebiegu rozprawy sporządzany jest protokół, który podpisują przewodniczący składu orzekającego i protokolant. W myśl § 20 ust. 2 rozp. ws. post. dysc. przebieg narady i głosowania jest tajny a poza członkami składu orzekającego może być na nich obecny jedynie protokolant.
Na podstawie § 21 rozp. ws. post. dysc. Sąd Dyscyplinarny orzeka w oparciu o materiał dowodowy ujawniony w toku rozprawy, biorąc pod uwagę stopień winy, społeczną szkodliwość czynu i jego skutek oraz zachowanie się obwinionego przed i po popełnieniu przewinienia.
Według § 23 ust. 1 rozp. ws. post. dysc. o odbyciu narady i głosowaniu przewodniczący składu orzekającego ogłasza stronom orzeczenie podpisane przez skład orzekający, przytaczając ustnie jego motywy. Zgodnie z § 24 ust. 1 rozp. ws. post. dysc. w każdym przypadku sporządza się uzasadnienie orzeczenia na piśmie. W myśl § 24 ust. 2 rozp. ws. post. dysc. odpis orzeczenia wraz z uzasadnieniem doręcza się stronom oraz obrońcy obwinionego.

7. Postępowanie w II instancji
Na podstawie art. 63 ust 1 u.r.p. od orzeczenia Sądu Dyscyplinarnego stronie przysługuje odwołanie do Odwoławczego Sądu Dyscyplinarnego, w terminie miesiąca od dnia doręczenia odpisu orzeczenia. Według § 30 rozp. ws. post. dysc. w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu dyscyplinarnym w pierwszej instancji.
Zgodnie z § 27 ust. 1 rozp. ws. post. dysc. odwoławczy Sąd Dyscyplinarny rozpoznaje sprawę w granicach odwołania, chyba że stwierdzi naruszenie prawa materialnego oraz istotne uchybienia procesowe mogące mieć wpływ na treść orzeczenia lub oczywistą niesprawiedliwość orzeczenia. Według § 28 rozp. ws. post. dysc. odwoławczy Sąd Dyscyplinarny po rozpoznaniu odwołania utrzymuje w mocy zaskarżone orzeczenie, uchyla orzeczenie w całości lub części i wydaje orzeczenie co do istoty sprawy albo przekazuje sprawę Sądowi Dyscyplinarnemu do ponownego rozpoznania. Według § 27 ust. 2 rozp. ws. post. dysc. wydanie orzeczenia na niekorzyść obwinionego może nastąpić tylko wtedy, gdy wniesiono na jego niekorzyść odwołanie, i tylko w granicach odwołania.
Na podstawie § 29 ust. 1 rozp. ws. post. dysc. orzeczenie Odwoławczego Sądu Dyscyplinarnego jest prawomocne z chwilą ogłoszenia. Zgodnie z § 29 ust. 2 rozp. ws. post. dysc. uzasadnienie orzeczenia na piśmie sporządza się w każdym przypadku w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia orzeczenia.

8. Postępowanie wykonawcze i dokumentacja wyników postępowania dyscyplinarnego

Zgodnie z § 32 ust.1 rozp. ws. post. dysc. wykonanie kary pieniężnej oraz kar dodatkowych, a także kary wydalenia z aplikacji należy do Prezesa Polskiej Izby Rzeczników Patentowych. Według § 32 ust.2 rozp. ws. post. dysc. wykonanie kary pozbawienia prawa wykonywania zawodu rzecznika patentowego należy do Prezesa Urzędu Patentowego.
Według art. 65 ust. 1 u.r.p. odpis prawomocnego orzeczenia skazującego na karę dyscyplinarną dołącza się do akt osobowych obwinionego, prowadzonych wraz z listą rzeczników patentowych lub odpowiednio z listą aplikantów. W myśl § 1 rozp. ws. listy rzeczników patentowych, wspomniana lista jest prowadzona w formie księgi rejestrowej przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 65 ust. 2 u.r.p. w przypadku orzeczenia wobec aplikanta kary wydalenia z aplikacji, odpis prawomocnego orzeczenia przekazywany jest także Prezesowi Urzędu Patentowego.
W myśl art. 67 ust 1 u.r.p. usunięcie adnotacji na liście rzeczników patentowych lub liście aplikantów, a także odpisu orzeczenia dyscyplinarnego z akt osobowych obwinionego następuje z urzędu po upływie:
1) trzech lat od uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego upomnienia, nagany z ostrzeżeniem lub kary pieniężnej, a także wydalenia aplikanta z aplikacji;
2) pięciu lat od upływu okresu zawieszenia prawa wykonywania zawodu rzecznika patentowego.
Pomimo usunięcia z listy rzeczników patentowych adnotacji o zawieszeniu prawa wykonywania zawodu, z akt osobowych nie usuwa się odpisu orzeczenia do dnia upływu okresu kar dodatkowych bądź okresu utraty biernego lub czynnego prawa wyborczego do organów samorządu.
Zgodnie z art. 67 ust. 2 u.r.p. nie usuwa się z akt odpisu orzeczenia dyscyplinarnego ani adnotacji na liście rzeczników patentowych lub liście aplikantów w przypadku kary pozbawienia prawa wykonywania zawodu rzecznika patentowego lub wydalenia aplikanta z aplikacji z jednoczesnym orzeczeniem zakazu ponownego ubiegania się o wpis na listę aplikantów.

9. Wznowienie postępowania

Środkiem zaskarżenia przysługującym od prawomocnych orzeczeń, jest wniosek o wznowienie postępowania. Zgodnie z § 33 ust. 2 rozp. ws. post. dysc. do złożenia wniosku uprawnione są strony.
Według § 33 ust. 5 rozp. ws. post. dysc. wznowione postępowanie toczy się na zasadach określonych w niniejszym rozporządzeniu.
W myśl § 33 ust. 4 rozp. ws. post. dysc. wznowienia postępowania można żądać:
1) w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu,
2) gdy w związku z postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia,
3) gdy w składzie orzekającym brała udział osoba pozostająca z obwinionym w tego rodzaju stosunku, że mógłby on wywołać wątpliwości co do bezstronności tej osoby.

10. Wnioski

Analiza regulacji prawnych dotyczących rozważanego zagadnienia prowadzi
w szczególności do poniższych wniosków:
1. Określenie katalogu czynów skutkujących odpowiedzialnością dyscyplinarną jest tak ogólne, że w praktyce pozostawia organom dyscyplinarnym zupełną swobodę
w ustalaniu, czy dane zachowanie powinno skutkować odpowiedzialnością.
2. Katalog kar dyscyplinarnych zawiera zarówno kary o charakterze symbolicznym, jak
i kary bardzo surowe, skutkujące pozbawieniem możliwości wykonywania zawodu,
przy czym kary nie zostały powiązane w żaden sposób z naruszeniami, a więc wymiar kary jest w zasadzie dowolny.
3. Zarówno postępowanie wyjaśniające, jak i postępowanie przed sądami dyscyplinarnymi jest niejawne. W postępowaniu przed Sądem Dyscyplinarnym dopuszczono udział publiczności, jednak wyłącznie spośród rzeczników patentowych
i aplikantów rzecznikowskich.
4. Zarówno postępowanie wyjaśniające, jak i przed sądami dyscyplinarnymi, jest prowadzone wyłącznie przez przedstawicieli samorządu zawodowego.
5. Od wyroku sądu II instancji przysługuje kasacja, uregulowana jednak nie jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, ale jako środek wstrzymujący wykonanie orzeczenia Odwoławczego Sądu Dyscyplinarnego.
6. Została zagwarantowana kontrola sądów państwowych nad działalnością sądownictwa dyscyplinarnego rzeczników patentowych, ale jest ona ograniczona do rażących naruszeń prawa, więc nie obejmuje wszystkich nieprawidłowości.
7. Postępowanie dyscyplinarne jest uregulowane w sposób dalece nieprecyzyjny, poprzez rozbicie regulacji pomiędzy dwa akty prawne różnego rzędu oraz ogólne odesłanie do kodeksu postępowania karnego, co znacząco utrudnia przewidzenie, jakie normy proceduralne powinny być stosowane.
8. Nie istnieje obowiązek podawania wyników postępowania dyscyplinarnego do publicznej wiadomości, ani nawet do wiadomości członków samorządu rzeczników patentowych.